فاز معماری (Elaboration Phase) دوّمین فاز از چرخه‌ی تولید فراورده‌های نرم‌افزاری است که آخرین فاز از مرحله‌ی مهندسی است. این فاز به مایلستون (نقطه‌ی تصمیم‌گیری) در رابطه با تثبیتِ معماری ختم می‌شود. در این فاز، غلبه بر ریسک‌های فنی با تثبیت و مبنا قرار دادنِ معماری سیستم، امکان‌پذیر می‌شود.

یکی از خصوصیات جالب و قابلِ تأملْ در رابطه با این فاز، تفاوت بسیار زیاد آن با دومین فاز از رویکرد آبشاری (یعنی فازِ طراحی) می‌باشد.

اینکه، فاز دوم از چرخه‌ی توسعه‌ی نرم‌افزار به تثبیتِ معماری اختصاص یافته، نشان می‌دهد که تثبیتِ معماری، نقش کلیدی و بسیار مهمّی در موفقیت پروژه‌ دارد. در این فاز، معماری سیستم مطلوب با توجه به نیازمندی‌هایی که از نظر معماری، قابل ملاحظه می‌باشند (یا به اصطلاح، نیازمندی‌های معماری‌گونه) و نیز بر اساس ارزیابی ریسک‌ها، و نیز ملاحظاتی مانندِ محدودیت‌های هزینه و زمان، شکل گرفته و پس از انجامِ تست و آزمون‌های لازم، تثبیت می‌شود.

در طولِ فاز معماری، تسکین ریسک‌های زیر اولویت کار تیم توسعه‌دهنده‌ی نرم‌افزار است:

  • ریسک‌های مرتبط با نیازمندی‌ها (اینکه آیا در حالِ پیاده‌سازیِ سیستمِ درستی هستیم یا نه؟)
  • ریسک‌های مرتبط با معماری (اینکه آیا راهکارِ مناسبی را می‌سازیم یا نه؟)
  • ریسک‌های مرتبط با هزینه و زمان (آیا واقعاً طبق برنامه هستیم؟)
  • ریسک‌های مرتبط با فرایند، ابزارها، و محیط (اینکه آیا فرایند و ابزارهای مناسبی برای پروژه در اختیار داریم و یا نه؟)

تنها پس از اطمینان از تسکین و از بین رفتنِ ریسک‌های فوق، می‌توانیم قدم در فاز بَعدی، یعنی فازِ ساخت، بگذاریم.

اهداف فاز معماری

اهدافِ اصلی فازِ معماری که متناظر با ریسک‌های فوق و برای تسکین آنها تعریف شده است. عبارتند از:

  1. درک جزئیاتِ بیشتری از نیازمندی‌ها
  2. طراحی، پیاده‌سازی، اعتبار سنجی، و مبنا قرار دادنِ (تثبیت) معماری
  3. تسکین ریسک‌های عمده و بهبود تخمین‌های هزینه و زمانِ پروژه
  4. پالایش قالب و الگوی فرایند تولید و آماده‌سازی بستر، محیط، و ابزارهای مناسب فازِ تشریح (معماری) و تکرارها

فاز معماری و تکرارها

بسیاری از پروژه‌ها در فازِ تشریح دارای بیش از یک تکرار (دوره‌ی زمانی کوتاه‌مدت) هستند. با توجه به میزان ریسک‌های موجود که عمدتاً از نوع ریسک‌های فنی می‌باشند، تعداد و طولِ زمانیِ تکرارها متفاوت می‌باشد.

برخی از مهم‌ترین شرایطی که داشتن چند تکرار را در فازِ تشریح ایجاب می‌نمایند، عبارتند از:

  • پروژه دارای پیچیدگی زیادی باشد به گونه‌ای که درک آن با مشکل مواجه باشد.
  • فناوری‌های جدیدی استفاده شود.
  • پروژه دارای ذینفعان متعددی باشد و ارتباطات پیچیده‌ای بین آن‌ها وجود داشته باشد.
  • تولیدِ سیستم به صورت توزیع‌شده انجام شود.
  • قراردادهای پیچیده و خاصی وجود داشته باشد.
  • نیاز به تطابق با قوانین و استانداردهای بیرون از سازمان وجود داشته باشد.

اگر تجربه‌ی قبلی در فناوری مورد استفاده وجود داشته باشد یا اینکه پروژه‌ی فعلی چرخه‌ی تکامل از یک فراورده‌ی قبلی باشد که در آن معماری چندان تغییری نمی‌کند، عموماً با ریسک‌های کمتری در این فاز روبرو خواهیم بود و لذا برنامه‌ریزیِ یک تکرار در این فاز کافی خواهد بود.

(مایلستون) نقطه‌ی تصمیم‌گیری درباره‌ی تثبیتِ معماری

در پایان فازِ معماری، به یک نقطه‌ی تصمیم‌گیری کلیدی یا سازمانی می‌رسیم. در این نقطه‌ی تصمیم‌گیری که اِل.سی.اِی (LCA: Lifecycle Architecture) نیز نامیده می‌شود، محدوده و اهداف تشریح شده‌ی سیستم، تثبیت معماری، و نیز غلبه بر ریسک‌های اصلی، مورد ارزیابی قرار می‌گیرد. در صورتی‌که یک پروژه در رسیدن به این نقطه ناکام باشد، یا باید یک تکرار دیگر به فاز معماری افزوده شود، یا اینکه تجدید نظر اساسی در رابطه با خاتمه‌ی پروژه و یا ادامه‌ی آن، اتخاذ شود.

معیارهای ارزیابی در نقطه‌ی تصمیم‌گیری در رابطه با تثبیتِ معماری، عبارتند از:

  • آیا چشم‌انداز پروژه و نیازمندی‌های سیستم، به اندازه‌ی کافی مستحکم و دارای ثبات هستند؟
  • آیا معماری دارای ثبات و استحکام کافی است؟
  • آیا رویکردها و روش‌های اصلی که باید در تست و ارزیابی مورد استفاده قرار گیرند، اثبات شده‌اند؟
  • ایا تست و ارزیابی پیش‌الگویِ قابل اجرا از معماری سیستم، نشان‌دهنده‌ی رفع و تسکینِ ریسک‌های عمده است؟
  • آیا برنامه‌های زمانبندی تکرارها برای فاز ساخت را می‌توان با تخمین‌های قابل قبولی ارائه کرد؟
  • آیا تمامی ذینفعان با این موضوع موافقند که چشم‌اندازِ فعلی، بیان‌‌شده در سندِ چشم‌انداز، می‌تواند در چارچوب برنامه‌ی اجرایی و بر اساس معماری تثبیت‌شده، تحقق یابد؟
  • آیا منابع اختصاص‌یافته، نسبت به آنچه برنامه‌ریزی شده بود، قابل قبول است؟

در پروژه‌های بزرگ، این بازبینی ممکن است از یک روز تا حتی چند روز به طول بیانجامد. اما، در پروژه‌های کوچک، یک جلسه‌ی یک یا دو ساعته کافی خواهد بود.

تماس با ما

در حال ارسال

Log in with your credentials

Forgot your details?